“Dat iedereen zichzelf kan zijn. Daar doe ik het voor.”
Met de verkiezingen van 29 oktober nog vers in het geheugen bereiden we ons voor op de volgende verkiezingen. Op 18 maart gaat Amsterdam namelijk opnieuw naar de stembus. Deze keer voor de verkiezingen van de gemeenteraad, stadsdeelcommissies en bestuurscommissie Weesp. Samen met Giacomo Schmitz, manager Bureau Verkiezingen, kijken we terug en blikken we vooruit.
“Dat iedereen zichzelf kan zijn. Daar doe ik het voor.”
“Afgelopen oktober organiseerden we de ingelaste Tweede Kamerverkiezingen, waarvoor ruim 430.000 Amsterdammers en Weespers naar de stembus zijn gegaan. Dit kon op zo’n 480 stembureaus verdeeld over 413 stemlocaties door de hele stad.” Bij verkiezingen voor de Tweede Kamer mogen kiezers op ieder stembureau stemmen binnen de gemeente waar ze staan ingeschreven. Met een kiezerspas mag iemand zelfs in heel Nederland stemmen. “Omdat men overal mocht stemmen, hadden we extra stembureaus op drukke locaties. Zo kon je in en rond Amsterdam Centraal Station op verschillende plekken stemmen – aan de oost- en westkant, in de fietsenstalling Stationsplein en in het metrostation.” Ook werden er nieuwe locaties toegevoegd. “Het nieuwe stembureau in het gebouw van de Nederlandsche Bank was bijvoorbeeld erg populair en ook op de Dam was een extra stemlocatie geopend. Hier waren de bekende ‘I Amsterdam’-letters te zien.” Ditmaal in een verkiezingsjasje, want op de plaats van de ‘I’ was een gigantisch rood potlood geplaatst.
Altijd in de buurt
De lijst van stemlocaties wordt echter niet samengesteld op basis van een populariteitswedstrijd. In de eerste plaats wordt gekeken naar wat de kiezers nodig hebben. “Het is belangrijk dat iedereen in de gelegenheid is om te gaan stemmen. Daarom proberen we om ervoor te zorgen dat er binnen een straal van 500 meter altijd een stemlocatie in de buurt is. Daarvoor gebruiken we een speciale digitale kaart, die met verschillende lagen inzicht geeft in de spreiding van de stemlocaties.” Bij de verkiezingen in maart zal de kaart er weer anders uitzien. “Een groot verschil is dat bewoners voor de verkiezingen voor de stadsdeel- of bestuurscommissies alleen in hun eigen stadsdeel of stadsgebied mogen stemmen. Dat betekent dat de nadruk minder ligt op drukke doorstroomlocaties en meer op de spreiding in de gebieden. Tijdens de verkiezingen in maart zijn daarom ook geen extra stembureaus op Amsterdam Centraal Station of op de Dam.”
9 verkiezingen op één dag
In maart 2026 zal de lijst met stemlocaties er dus anders uitzien dan in oktober 2025, maar dat is niet het enige verschil tussen de twee verkiezingen. “Historisch gezien ligt de opkomst bij de verkiezingen voor de gemeenteraad, stadsdeelcommissies en bestuurscommissie Weesp een stuk lager dan bij de Tweede Kamerverkiezingen (71,2% in 2025). Je zou denken dat dit het organiseren van de verkiezingen makkelijker maakt, maar niets is minder waar. Eigenlijk organiseren we 9 verkiezingen: die voor de gemeenteraad en dan nog een verkiezing in ieder stadsdeel en in stadsgebied Weesp.” En voor elk van die verkiezingen moet het volledige proces vlekkeloos verlopen. “De kiezer moet naar de juiste stemlocatie, de stembiljetten moeten in de juiste stembus en de processen-verbaal (PV’s) moeten volledig worden ingevuld. Dat vraagt van iedereen dat we scherp blijven, van het plannen op kantoor tot het helpen in de stembureaus en bij de Centrale Stemopneming (CSO).”
Koffie in de kliko
Tussen de bedrijven door blijft Bureau Verkiezingen op zoek naar manieren om te verbeteren. Zo werd in oktober voor de derde keer samengewerkt met een professioneel verhuisbedrijf, waardoor de stembussen gemiddeld binnen een half uur werden opgehaald. Ook het proces rond de PV’s is nauw onder de loep genomen. “Verkiezingen zijn een enorme logistieke uitdaging, dus bij de vorige verkiezingen hebben we ervoor gekozen om de PV’s centraal te laten inleveren bij de CSO in de NDSM Loods. Toch gaan we voor de verkiezingen in maart terug naar het inleveren per stadsdeel. Zo maken we het voor de voorzitters een stuk makkelijker.”
Voorzitters worden weer ondersteund door de telleiders, een nieuwe functie die in oktober voor het eerst werd opengesteld. “Bij de CSO zagen we te vaak onvolledig ingevulde PV’s, bijvoorbeeld door tijdgebrek. De telleiders zorgen ervoor dat de voorzitters zich, na een lange dag, met volledige aandacht kunnen richten op het invullen van de PV’s. De functie van telleider blijft dus bestaan, al hebben we wel besloten dat zij niet meer de klassikale training hoeven te volgen en in plaats daarvan digitale instructie ontvangen.” Gelukkig zijn sommige problemen ook op te lossen zonder nieuwe functie of training. “Op de verkiezingsdag zijn we een aantal keer gebeld omdat de stembussen snel vol zaten, men behoefte had aan warmte en koffie of omdat er geen stamper te vinden was. In zo’n geval was de oplossing vrij eenvoudig geweest: even goed in de tweede stembus (kliko) kijken, want die werd gebruikt voor het vervoer van de koffie, dekens en stampers. Als je die er niet uit haalt voordat de biljetten erin gaan, dan zit een stembus inderdaad snel vol!”
Gezonde democratie
De verkiezingen in maart zijn voor Giacomo de vijfde verkiezingen die hij organiseert. “Ruim 3 jaar geleden ben ik binnen de gemeente overgestapt naar Bureau Verkiezingen. Ik doe dit werk met trots, want in mijn ogen zijn verkiezingen een voorwaarde voor een gezonde democratie. Een democratie waarin iedere stem telt en waarin we naar elkaar luisteren en elkaars mening moeten respecteren, ook – of misschien wel juist – wanneer we dat moeilijk vinden. Ik ben steeds weer opnieuw enorm onder de indruk van de inzet die de stembureauleden leveren om verkiezingen mogelijk te maken, want zo dragen we samen bij aan een democratie waarin iedereen zichzelf kan zijn. Dank daarvoor, dank voor uw hulp.”
“Afgelopen oktober organiseerden we de ingelaste Tweede Kamerverkiezingen, waarvoor ruim 430.000 Amsterdammers en Weespers naar de stembus zijn gegaan. Dit kon op zo’n 480 stembureaus verdeeld over 413 stemlocaties door de hele stad.” Bij verkiezingen voor de Tweede Kamer mogen kiezers op ieder stembureau stemmen binnen de gemeente waar ze staan ingeschreven. Met een kiezerspas mag iemand zelfs in heel Nederland stemmen. “Omdat men overal mocht stemmen, hadden we extra stembureaus op drukke locaties. Zo kon je in en rond Amsterdam Centraal Station op verschillende plekken stemmen – aan de oost- en westkant, in de fietsenstalling Stationsplein en in het metrostation.” Ook werden er nieuwe locaties toegevoegd. “Het nieuwe stembureau in het gebouw van de Nederlandsche Bank was bijvoorbeeld erg populair en ook op de Dam was een extra stemlocatie geopend. Hier waren de bekende ‘I Amsterdam’-letters te zien.” Ditmaal in een verkiezingsjasje, want op de plaats van de ‘I’ was een gigantisch rood potlood geplaatst.
Altijd in de buurt
De lijst van stemlocaties wordt echter niet samengesteld op basis van een populariteitswedstrijd. In de eerste plaats wordt gekeken naar wat de kiezers nodig hebben. “Het is belangrijk dat iedereen in de gelegenheid is om te gaan stemmen. Daarom proberen we om ervoor te zorgen dat er binnen een straal van 500 meter altijd een stemlocatie in de buurt is. Daarvoor gebruiken we een speciale digitale kaart, die met verschillende lagen inzicht geeft in de spreiding van de stemlocaties.” Bij de verkiezingen in maart zal de kaart er weer anders uitzien. “Een groot verschil is dat bewoners voor de verkiezingen voor de stadsdeel- of bestuurscommissies alleen in hun eigen stadsdeel of stadsgebied mogen stemmen. Dat betekent dat de nadruk minder ligt op drukke doorstroomlocaties en meer op de spreiding in de gebieden. Tijdens de verkiezingen in maart zijn daarom ook geen extra stembureaus op Amsterdam Centraal Station of op de Dam.”
9 verkiezingen op één dag
In maart 2026 zal de lijst met stemlocaties er dus anders uitzien dan in oktober 2025, maar dat is niet het enige verschil tussen de twee verkiezingen. “Historisch gezien ligt de opkomst bij de verkiezingen voor de gemeenteraad, stadsdeelcommissies en bestuurscommissie Weesp een stuk lager dan bij de Tweede Kamerverkiezingen (71,2% in 2025). Je zou denken dat dit het organiseren van de verkiezingen makkelijker maakt, maar niets is minder waar. Eigenlijk organiseren we 9 verkiezingen: die voor de gemeenteraad en dan nog een verkiezing in ieder stadsdeel en in stadsgebied Weesp.” En voor elk van die verkiezingen moet het volledige proces vlekkeloos verlopen. “De kiezer moet naar de juiste stemlocatie, de stembiljetten moeten in de juiste stembus en de processen-verbaal (PV’s) moeten volledig worden ingevuld. Dat vraagt van iedereen dat we scherp blijven, van het plannen op kantoor tot het helpen in de stembureaus en bij de Centrale Stemopneming (CSO).”
Koffie in de kliko
Tussen de bedrijven door blijft Bureau Verkiezingen op zoek naar manieren om te verbeteren. Zo werd in oktober voor de derde keer samengewerkt met een professioneel verhuisbedrijf, waardoor de stembussen gemiddeld binnen een half uur werden opgehaald. Ook het proces rond de PV’s is nauw onder de loep genomen. “Verkiezingen zijn een enorme logistieke uitdaging, dus bij de vorige verkiezingen hebben we ervoor gekozen om de PV’s centraal te laten inleveren bij de CSO in de NDSM Loods. Toch gaan we voor de verkiezingen in maart terug naar het inleveren per stadsdeel. Zo maken we het voor de voorzitters een stuk makkelijker.”
Voorzitters worden weer ondersteund door de telleiders, een nieuwe functie die in oktober voor het eerst werd opengesteld. “Bij de CSO zagen we te vaak onvolledig ingevulde PV’s, bijvoorbeeld door tijdgebrek. De telleiders zorgen ervoor dat de voorzitters zich, na een lange dag, met volledige aandacht kunnen richten op het invullen van de PV’s. De functie van telleider blijft dus bestaan, al hebben we wel besloten dat zij niet meer de klassikale training hoeven te volgen en in plaats daarvan digitale instructie ontvangen.” Gelukkig zijn sommige problemen ook op te lossen zonder nieuwe functie of training. “Op de verkiezingsdag zijn we een aantal keer gebeld omdat de stembussen snel vol zaten, men behoefte had aan warmte en koffie of omdat er geen stamper te vinden was. In zo’n geval was de oplossing vrij eenvoudig geweest: even goed in de tweede stembus (kliko) kijken, want die werd gebruikt voor het vervoer van de koffie, dekens en stampers. Als je die er niet uit haalt voordat de biljetten erin gaan, dan zit een stembus inderdaad snel vol!”
Gezonde democratie
De verkiezingen in maart zijn voor Giacomo de vijfde verkiezingen die hij organiseert. “Ruim 3 jaar geleden ben ik binnen de gemeente overgestapt naar Bureau Verkiezingen. Ik doe dit werk met trots, want in mijn ogen zijn verkiezingen een voorwaarde voor een gezonde democratie. Een democratie waarin iedere stem telt en waarin we naar elkaar luisteren en elkaars mening moeten respecteren, ook – of misschien wel juist – wanneer we dat moeilijk vinden. Ik ben steeds weer opnieuw enorm onder de indruk van de inzet die de stembureauleden leveren om verkiezingen mogelijk te maken, want zo dragen we samen bij aan een democratie waarin iedereen zichzelf kan zijn. Dank daarvoor, dank voor uw hulp.”
Met de verkiezingen van 29 oktober nog vers in het geheugen bereiden we ons voor op de volgende verkiezingen. Op 18 maart gaat Amsterdam namelijk opnieuw naar de stembus. Deze keer voor de verkiezingen van de gemeenteraad, stadsdeelcommissies en bestuurscommissie Weesp. Samen met Giacomo Schmitz, manager Bureau Verkiezingen, kijken we terug en blikken we vooruit.
“Dat iedereen zichzelf kan zijn. Daar doe ik het voor.”
